Equilibrium: een pleidooi voor de kunsten

Gisteren heb ik de film Equilibrium weer eens gezien. Equilibrium gaat over een toekomstige samenleving, waarin de rust kan worden bewaard dankzij verplichte emotieremmende medicijnen. Zowel goedaardige als kwaadaardige emoties zijn strafbaar in deze autoritaire samenleving, maar gelukkig is er een groep rebellen die voor het verzet kiest.

De vergelijking met de Tweede Wereldoorlog wordt zowel impliciet als expliciet snel gemaakt. Maar kunnen we Equilibrium niet ook interpreteren als een kritiek op bijvoorbeeld de eentonige consumptiemaatschappij? Of zelfs op het huidige CIW-curriculum?

Een van de dingen die mij aan het denken heeft gezet is de nadruk op het verbod op kunst. Blijkbaar vond filmmaker Kurt Wimmer dat niet alleen huisdieren en jeugdfoto’s emotiebevorderend zijn, maar dat ook Kunst als de Mona Lisa en de zevende van Beethoven uit de emotieloze maatschappij verbannen dienen te worden. De verzetsstrijders probeerden op hun beurt de kunsten met hand en tand te verdedigen.

Equilibrium liet mij verzinken in een wereld die totaal anders is dan onze eigen werkelijkheid, waardoor ik mij op een hele duidelijke manier bewust werd van de waarde van kunst (waaronder de film zelf). Tegelijkertijd werd ik mij ervan bewust dat dit een bewustzijn was dat uitermate leerzaam kan zijn voor een CIW-student. Kunst kan leiden tot kennis die op andere manieren zeer ingewikkeld te verwerven is.

Wie de literatuur uit het CIW-curriculum eens doorbladert, zal inderdaad merken dat de materie die CIW-ers zich eigen moeten maken voor een groot deel afhankelijk is van de kunsten. De filmkunst is bijvoorbeeld vaak het onderzoeksobject van mediawetenschappers. Wie bekende werken als Remediation en Understanding Media leest merkt echter dat de kunsten ook vaak als belangrijke onderzoeksmethode worden gebruikt.

Wie de publicaties van CIW-studenten op dezelfde manier bestudeert, zal echter merken dat het goede voorbeeld van de grote auteurs niet opgevolgd wordt. Als er al wordt verwezen naar kunstwerken, dan zijn het vaak de films die in de colleges bekeken zijn. Klassieke kunstwerken met de A van Adorno worden niet ingezet om een creatieve blik op complexe vraagstukken te werpen.

De vraag is hoe essentieel het inzetten van kunst als methode voor CIW-studenten is. Een focus op kunst zou het niveau van studenten kunnen verhogen, maar mag dit ten koste gaan van minder filosofische methoden? En is het niet de taak van het VWO het wetenschappelijk gereedschap, waaronder kennis van taal (Nederlands en Engels) en kunsten (CKV/KCV), aan te leren?

Ik denk dat een CIW-curriculum waarin kunst een grotere rol krijgt de studie ten goede komt. Het geeft ons een stuk extra bagage, waarmee de kennisintensieve vraagstukken van de toekomst op een creatieve manier opgelost kunnen worden. Wij Europeanen moeten de kans grijpen ons culturele erfgoed in te zetten, waardoor wij niet opgesloten zullen raken in het eentonige Chinese, Indiase of Amerikaanse Equilibrium. Wie versterkt het verzet?

[youtube:http://youtube.com/watch?v=5rCA5Ed1390]

De trailer van Equilibrium

Gerelateerde artikelen