ELO-special #3: Wiki’s

Als blogger op PubliekeSfeer.nl trap ik af met een special over Elektronische LeerOmgevingen. Vandaag deel 3: samen studeren met wiki’s.

Studeren aan de Universiteit Utrecht ervaar ik eigenlijk als een heel individueel proces. In tegenstelling tot veel HBO-opleidingen wordt groepswerk hier door de meeste docenten niet gezien als dé manier om te leren. Groepspresentaties en groepswerkstukken lijken vooral ingepland te worden uit tijds- of ruimtegebrek. Daarnaast worden de groepstaken meestal per hoofdstuk verdeeld, waardoor het door vele studenten als vervelend beoordeelde samenwerken niet eens echt nodig is. Laat studenten lekker zelf hun punten halen, zou je zeggen.

Publicaties over didactiek en de huidige arbeidsmarkt laten echter zien dat deze opvatting tenminste bekritiseerd moet worden. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat samenwerken, ofwel samen leren of coöperatief leren, een effectieve manier van educatie is. Daarnaast wordt de term ‘Enterprise2.0′ momenteel gehyped in het bedrijfsleven: net als Learning2.0 een verbastering van het inmiddels wel bekende Web2.0. Bedrijven die Enterprise2.0 toepassen zetten de webtechnieken van Web2.0 veelvuldig in en hebben hun hele bedrijfsvoering afgericht op zoveel mogelijk samenwerking.

De achtergrond van Wiki’s

Maar wat heeft dit alles met wiki’s te maken? Zorgen wiki’s ervoor dat studenten beter leren door de coöperatie en beter voorbereid worden op de praktijk van Enterprise2.0? Hier ga ik dieper op in. Het invoeren van een wiki als ELO is wellicht een goede manier om studenten aan te zetten tot samenwerken, zonder tegen de nadelen van ‘groepswerk’ aan te lopen.

De term ‘wiki’ is bekend geworden door het enorme Wikipedia, maar omvat eigenlijk ieder webdocument dat gezamenlijk kan worden bewerkt. In de kern gaat het om simpel vormgegeven websites die iedereen kan wijzigen door op ‘edit’ ofwel ‘bewerk’ te drukken. Met in theorie tientallen mensen tegelijk werken aan één einddocument dus.

Deze anarchie levert op het eerste gezicht problemen op. Controleren of alle gezamenlijk gecreëerde informatie correct is lijkt zinloos en uitzoeken wie precies welke zin heeft toegevoegd of aangepast is bij grote documenten een hels karwei. Zou een docent ooit een cijfer kunnen geven dat de precieze bijdrage van een individuele deelnemer eerlijk en afgewogen weergeeft?

Voor wie het nog niet duidelijk is: Wiki´s in Plain English

gezamenlijk tentamens voorbereiden

Het antwoord is nee en dat lijkt mij juist de kracht van dit medium voor de Universiteit. Docenten zien huidige groepsopdrachten te weinig concrete resultaten opleveren en studenten zien groepsopdrachten uitmonden in non-samenwerking en luie profiteurs. Waarom niet de aandacht verleggen naar samenwerkingsinitiatieven die weliswaar niet beoordeeld worden, maar wel veel opleveren?

Waar ik als student altijd veel aan heb gehad is het gezamenlijk voorbereiden van tentamens. In letterlijke zin, want deze inspanningen leverden altijd zeer handige samenvattingen en definitie-omschrijvingen op, maar het proces zelf bleek ook erg leerzaam te zijn. Tegen het einde van theoretische cursussen als Geschiedenis van het Medialandschap en Geschiedenis en Theorie van de Nieuwe Media werden via WebCT mailadressen uitgewisseld, waarna door de initiatiefnemers de verschillende taken werden verdeeld.

Het verbond leverde nuttige documenten op, die het gemiddelde tentamencijfer ongetwijfeld hebben doen stijgen. Toch kan ook dit sympathieke initiatief, dat verrassend genoeg (?) geheel studentgestuurd plaatsvond, nog wel wat verbeterd worden. Eindredactie bleef bijvoorbeeld bij gebrek aan eindredacteuren achterwege en er deed deels uit logistieke overwegingen maar een redelijk klein deel van de studenten mee. Kan een ICT-toepassing dit probleem oplossen?

wiki als leerstofgenerator

Met wiki’s is het mogelijk met vele studenten tegelijkertijd aan een tekstdocument te werken, waarbij fouten eenvoudig door iedereen te corrigeren zijn. Ook kunnen afbeeldingen, links en geïntegreerde video’s de platte tekst aanvullen. In principe kunnen literatuursamenvattingen, overzichten van belangrijke theorieën en verhelderende voorbeelden dus beter met een wiki dan met het rondsturen van Word-documenten worden gecreëerd. Ondanks de voordelen heb ik wiki’s echter nog niet toegepast zien worden aan de Universiteit. Vandaar dat ik zelf maar eens een opzet heb gemaakt.

Net als blogsoftware en forumsoftware is wikisoftware er in verschillende vormen. De bekendste is het opensourcepakket Mediawiki, dat de basis is van Wikipedia en de wiki van De Nieuwe Reporter. Het pakket heb ik geïnstalleerd voor SV Contact op wiki.svcontact.nl. Nadeel van Mediawiki vond ik dat het weliswaar vrij aan te passen is, maar dat dit niet erg gemakkelijk gaat. Gevolg is dat alle wiki’s er vrijwel hetzelfde uitzien; zonder geïntegreerde video’s, widgets of spectaculaire vormgeving.

Gelukkig bieden commerciële aanbieders standaard een stuk meer opties. PBWiki is vooral onder grote bedrijven populair, maar de wat ouderwetse interface kon mij niet echt overtuigen. Wikiprovider Wetpaint.com deed dit echter ogenblikkelijk wel. Reden voor mij om voor de cursus Inleiding Mediavergelijking een wiki op te zetten.

Wie naar de wiki gaat ziet dat de layout goed aansluit bij huidige blogsoftware en communitysites als Hyves. ‘Widgets’ aan de linker- en rechterkant zorgen voor de navigatie en handige extra’s, maar deze zijbalken kunnen helaas (nog) niet uitgebreid worden. Grootste pluspunt is de manier waarop aanpassingen gemaakt kunnen worden. Dit gaat razendsnel en verloopt volgens een ultieme vorm van What You See Is What You Get (WYSIWYG). Probeer het zelf door op ‘EasyEdit’ te klikken!

Conclusie

Wat mij betreft gaan studenten eens wat vaker van dit soort collaboratietechnieken gebruikmaken, omdat het veel onnodige studietijd scheelt en samenwerken een goede manier van leren blijkt te zijn. Daarnaast is de kans groot dat je toekomstige werkgever het gebruik van zulke Web2.0-toepassingen verplicht stelt. Voor docenten bevatten de nieuwste wiki’s alles dat WebCT ook heeft, op de lange wachttijden en onnatuurlijke interface na.

Helaas, op dit moment zijn er geen polls beschikbaar.

Gerelateerde artikelen