ELO-special #2: Forums

Als blogger op PubliekeSfeer.nl trap ik af met een special over Elektronische LeerOmgevingen. Vandaag deel 2: educatieve internetforums.

In het vorige artikel bleek dat weblogs prima dienst kunnen doen als publieke sfeer. Blogs bieden over het algemeen een reactiemogelijkheid, waardoor er discussie kan ontstaan. Het medium dat van oudsher gezien wordt als hét voorbeeld van een online publieke sfeer is echter het internetforum. De nadelen van het concept zijn reden geweest PubliekeSfeer.nl te verplaatsen naar de blogosfeer, maar de voordelen voor het onderwijs verdienen zeker wat aandacht.

Forums in het algemeen

Internetforums zijn er in verschillende soorten en maten. Sommige forums zijn in de loop van de tijd uitgegroeid tot grote proporties, zoals dé kennisbron over alles dat met computers te maken heeft: gathering.tweakers.net. Daarnaast hebben sommige vriendengroepen een klein privé-forum om efficiënt te communiceren en heeft iedere middelgrote tot grote vereniging wel een forum voor onderling contact tussen de leden. Op het FOK!-forum, dat gericht is op jongeren, zijn op het moment van schrijven meer dan 3000 mensen online.

Het medium forum bestaat al jaren, maar is dus nog lang niet uitgestorven. Maar wordt het ook in het onderwijs ingezet? Als we een simpele maar veelomvattende definitie geven van het concept, blijkt dat het vaker wordt ingezet voor onderwijsdoeleinden dan je misschien zou denken. Een internetforum is een plek op het World Wide Web waar mensen een bericht kunnen achterlaten waarop vervolgens gereageerd kan worden. Grootste verschil met weblogs is dat iedere forumbezoeker in principe een discussie kan starten.

WebCT als Discussieforum

Wie bovenstaande definitie gebruikt plaatst het onderdeel Discussions op WebCT ook onder de noemer discussieforum. Nogal logisch misschien, het heeft niet voor niets die titel gekregen, maar grafisch gezien komt Discussions toch niet echt duidelijk met andere forums overeen. Technisch gezien werkt het echter ongeveer hetzelfde en bij veel cursussen wordt het middel zeer effectief ingezet. Een overzicht van inactief naar (inter)actief:

Veel cursussen gebruiken Discussions alleen voor de mogelijkheid om vragen te stellen en voor het inleveren van een sporadische (eind)opdracht.

In de cursus Inleiding Mediavergelijking wordt het discussieonderdeel gebruikt om wekelijkse opdrachten op te laten inleveren. Voor elke week en elke werkgroep is een apart ‘forum’ aangemaakt om het overzicht te behouden.

De cursus Nieuwe Media en Participatiecultuur gaat verder, want daar worden alle wekelijkse opdrachten door de docenten van korte feedback voorzien. Deze feedback is voor alle studenten zichtbaar.

In de eerstejaarscursus Geschiedenis en Theorie van de Nieuwe Media wordt Discussions gebruikt op een manier die het meest overeenkomt met het oorspronkelijke ‘doel’: voor het voeren van uitgebreide en inhoudelijke discussies. Toen ik de cursus volgde was participatie op WebCT niet eens verplicht, maar toch ontstonden er levendige discussies over relevante films, artikelen, games en websites en over de begrippen uit de theorie. Het was een leerzame, actieve en leuke ervaring, maar waarom wordt dit ultieme doel van WebCT-Discussions in andere cursussen vrijwel nooit behaald?

Het forum van Liever de Gifbeker

De manier waarop het cursusforum van de cursus Liever de Gifbeker dit doel wel behaalde biedt misschien een antwoord. Deze cursus heb ik gevolgd als contextkeuzevak en biedt een inleiding in de algemene filosofie. De cursus wordt onderwezen door de toch behoorlijk op leeftijd zijnde auteur van het boek De Geschiedenis van het Denken, wordt gegeven in het antieke sterrenwachtmuseum Sonnenborgh, maar is op digitaal gebied zeer modern. De cursusinformatie en -documenten staan op een speciale website en het forum dat gebruikt wordt biedt enkele voordelen boven WebCT.

Liever de Gifbeker maakt gebruik van het populaire opensourceforum phpBB. Deze gratis forumtechniek komt eenvoudig over, is bij de meeste studenten bekend en bevat handige trucjes. Het is bijvoorbeeld gemakkelijk om aan te geven welk deel van een bericht een citaat bevat. Het meest opvallende kenmerk van het Gifbeker-forum is echter de aanwezigheid van verplichte avatars: kleine foto’s die naast de berichten van de verschillende studenten en docenten verschijnen. Daarnaast is het forum net als cursussen die via weblogs worden gegeven publiekelijk toegankelijk, wat het leuk maakt nog eens terug te komen.

Of het de aanwezigheid van foto’s is die het forum zeer discussierijk maakt weet ik niet. Misschien helpt de verplichte discussieparticipatie en de tot de verbeelding sprekende leerstof ook wel mee. Feit is echter dat zo een persoonlijk, creatief en interactief forum nooit met de techniek van WebCT gecreëerd had kunnen worden.

De toekomst van forums

Het interessante van opensourceforums is dat ze constant worden verbeterd. Zo is het phpBB2-forum dat ik net beschreef alweer verouderd, omdat sinds enkele weken phpBB3 is gelanceerd. Op forum.svcontact.nl kan deze vooruitstrevende nieuwe versie al een half jaar worden getest. Verbeteringen zijn er alom, maar de mogelijkheid flash te integreren in berichten spreekt het meest tot de verbeelding. Op deze manier kan in theorie al het audiovisuele (studie)materiaal van websites als YouTube.com en SlideShare.net op een aantrekkelijke wijze in discussies worden opgenomen.

Publiek toegankelijke forums veranderen dus met de audiovisuele en interactieve onderwijspraktijk van CIW mee, in tegenstelling tot Discussions op WebCT. Of is een persoonlijke foto naast je ingeleverde opdracht eigenlijk helemaal geen goed idee?

Gerelateerde artikelen