ELO-special #1: Weblogs

Als blogger op publiekesfeer.nl trap ik af met een special over Elektronische LeerOmgevingen. De komende weken zal ik een overzicht geven van digitale hulpmiddellen bij CIW, die de afgelopen jaren als alternatief voor WebCT hebben gediend. Sommige van die virtuele omgevingen zijn de studenten zeer goed bevallen, dus lijkt het mij goed als een en ander wat meer onder de aandacht komt. Vandaag deel 1: weblogs als leermiddel.

Weblogs, ofwel ‘blogs’, zijn nu al enkele jaren populair. De tijd dat iedereen een persoonlijk weblog had is zelfs alweer verleden tijd. Toch blijft het concept interessant genoeg om over na te denken: de keuze voor PubliekeSfeer.nl in deze vorm is bijvoorbeeld geen toeval. Ook is het fenomeen nog onbenut gelaten in sectoren die er wel degelijk baat van zouden kunnen hebben. Het lucratieve ‘Corporate Blogging’ blijft in Nederland vergeleken met bijvoorbeeld de VS ver achter. Er ligt dus nog wat terrein bloot: ook op onderwijsgebied.

De structuur van weblogs
Een blog is een website waar de teksten in chronologische volgorde worden weergeven, met de meest recente tekst bovenaan. Meestal wordt geblogd over een bepaald onderwerp, terwijl persoonlijke ‘dagboeken’ in de vorm van weblogs rond 2004 net zo snel opkwamen als verdwenen. Sommige websites met een blogstructuur, waaronder GeenStijl.nl en MarketingFacts.nl, mogen zich nog steeds onder de populairste websites scharen. Maar waarom is de weblogstructuur ook voor onderwijsdoelen geschikt?

Theoretisch gezien past het bloggen goed bij de manier waarop Universitaire cursussen bij CIW georganiseerd zijn. Studenten worden minstens drie keer per cursus getoetst en de toetsmomenten zijn in het ideale geval constant verspreid. Wekelijkse colleges zorgen ervoor dat studenten zich voortdurend kunnen ontwikkelen in de richting van een bepaald einddoel. Van hen wordt dan ook verwacht dat ze constant met de cursus bezig zijn. Zelfs als er maar een toetsmoment is, zoals bij het bachelor eindwerkstuk.

Weblogs als stimulans
Het ingewikkelde van bloggen is dat je bezoekers verwachten dat je zeer regelmatig nieuwe content verzorgt. Net als een krant lijkt een weblog afgerekend te worden op de regelmatigheid van nieuwsvoorziening. Wanneer we de parallel trekken naar het onderwijs zal een introductie van weblogs actievere studenten tot gevolg hebben. Ze kunnen niet langer alleen op hun eindresultaat worden afgerekend, maar ook op het blog over hun cursusvoortgang.

In theorie zijn er vast nog meer voordelen te noemen, maar waarom niet gewoon kijken naar de CIW-praktijk? Er zijn al genoeg voorbeelden van CIW-cursussen waaruit de voor- en nadelen van blogs als didactisch instrument blijken.

Binnen CIW worden weblogs grofweg op drie manieren ingezet:

1. Door docenten om cursusinformatie te tonen
2. Door studenten om opdrachten in te leveren
3. Een combinatie van 1 en 2

Een cursusweblog
De eerste keer dat ik met een weblog in aanraking kwam was tijdens de cursus Practicum Nieuwe Media van docente Indira Reynaert. Deze cursus zal nog vaker terugkomen in deze ELO-special, omdat er zeer innovatief van online leeromgevingen gebruik wordt gemaakt. Tijdens de cursus werd het weblog alleen ingezet voor het tonen van cursusinformatie en -nieuws. Voordeel van een weblog boven WebCT is dat laatstgenoemde niet bedoeld is om nieuws op te tonen en omdat het er vaak zonder veel moeite indrukwekkend uitziet. Nadeel is dat het afschermen van bepaalde documenten niet gemakkelijk is.

Studentenweblogs
Weblogs worden niet alleen gebruikt voor de informatieoverdracht van docent naar student, maar ook andersom. Binnen CIW zijn er al meerdere cursussen waarbij studenten een weblog moeten bijhouden. Het discussieforum van WebCT of de solis-mail wordt hiermee vervangen, want studenten leveren hun opdrachten in door tekst op hun blog te plaatsen. De cursus Nieuwe Media en Populaire Cultuur is een voorbeeld van een cursus waar studenten een weblog bijhouden. Dankzij gratis diensten als Blogspot is het voor iedereen gemakkelijk om een blog te creëren, waarbij vaak de achternaam en een werkgroepcode als titel worden gebruikt.

Mijn ervaring is dat studenten inderdaad beter gemotiveerd worden om hun cursusvoortgang op papier te zetten. Daarnaast is het leuk een persoonlijk blog te onderhouden, zonder gebonden te zijn aan de layout en eenheidskoek van centrale websites als WebCT.

Een nadeel van het blog als cursusportfolio is dat de docent te maken krijgt met 25 verschillende websites om na te kijken. Dit organisatorische probleem kan echter op verschillende manieren worden opgelost. De gemakkelijke, maar ouderwetse manier is het uitgeprint inleveren van de weblogs. Innovatiever is het echter om gebruik te maken van zogenoemde RSS-feeds. Onderstaande methode maakt gebruik van Netvibes.com en maakt de blogs van tientallen studenten live en overzichtelijk doorzoekbaar. Surfen langs alle weblogs is niet meer nodig.

Weblogs als Publieke Sfeer
Naast Nieuwe Media en Populaire Cultuur maakt ook de cursus Nieuwe Media en het Actuele Debat gebruik van studentenweblogs. Het interessante van deze cursus is dat de didactiek van de cursus, waarin je wordt opgeleid tot bekwame debater, overeenkomt met een kenmerk van weblogs. Het gegeven dat weblogs traditioneel deel uitmaken van (internationale) netwerken, de zogenoemde ‘blogosfeer’, is vaak aanleiding tot zinnig online debat. In theorie is het dus goed mogelijk dat het debat uit de werkcolleges online wordt voortgezet via de verschillende studentenweblogs. Tijdens deze cursus werden de blogs echter nog voornamelijk ingezet als publicatiemedium, zoals blijkt uit mijn 22.000 woorden tellende cursusblog. Het afstudeeronderzoek van CIW-student Jeroen Steeman (2005) laat echter zien dat weblogs wel degelijk als nuttige debatplaats dienst kunnen doen.

CIW-cursussen in het publieke domein
Tot slot nog een gevolg van weblogs als ELO dat zowel positief als negatief uitgelegd kan worden. Aan de ene kant staan veel docenten huiverig tegenover het idee dat cursusmateriaal publiekelijk toegankelijk wordt gemaakt. De Web2.0-ontwikkelingen, waaronder ook de blogosfeer valt, hebben ervoor gezorgd dat enorm veel materiaal dat voorheen afgeschermd was, nu voor iedere internetgebruiker toegankelijk is.

Aan de andere kant levert deze vrije toegang ook heel veel op. Zelf kwam ik laatst uit op het blog van docente Kristin Scott, die in de VS Cultural Studies doceert. Wie doorklikt naar “Class Blogs” ontdekt dat zowel de structuur van de cursussen als de te bestuderen literatuur voor een groot deel overeenkomt met wat we bij CIW gewend zijn.

Door gebruik van weblogs veranderen CIW-cursussen in toegankelijke, creatieve en discussierijke omgevingen, waarbij de student tijdens de cursus een effectieve en constante ontwikkeling doormaakt. Of is dit beeld te positief?

Gerelateerde artikelen