De pijlers onder CIW

Het debat over het huidig functioneren en toekomstperspectieven van de Bachelor CIW pruttelt voort. Menig student, docent en anderzijds betrokkene wil het instituut CIW van een nieuw behangetje voorzien of van de grond af opnieuw opbouwen. Een zinvol debat is echter niet mogelijk zonder te weten op welke fundamenten de opleiding rust.

Paul van den Hoven (foto), die nauw bij de oprichting van CIW betrokken is geweest, weet dat wel. Hij legt uit wat CIW voor hem inhoudt en geeft inzicht in de grondbeginselen van waaruit de studie is ontstaan. ‘Bij CIW leer je geen pasklare oplossingen toe te passen.’

‘Ooit was CIW een visie op de mogelijke samenhang tussen verschillende vakgebieden. Toen besloten werd er een opleiding van te maken, is er het label ‘onderzoek van de human interface tussen technologie en gebruiksituatie’ aan gehangen.’

‘Sommige mensen noemen dat interactiedesign maar dat dekt slechts gedeeltelijk de lading. Als je zegt dat de lay-out van een beeldscherm de interface is, onderzoek je de technologische interface tussen programmatuur en gebruiksituatie. Wij bedachten dat de mens óók onderdeel is van het interfaceontwerp. Dat betekent dat je na moet denken over hoe mensen symbolen manipuleren en erdoor worden gemanipuleerd, de manier waarop symbolen worden verwerkt en de instituties die symbolen mediëren, maar ook het groepsgedrag dat mensen vertonen. Dat maakt CIW een samenhangend geheel met raakvlakken in de sociale wetenschappen, mediastudies en taalwetenschap.’

‘De band met de faculteit van Sociale Wetenschappen zou echter sterker moeten zijn dan nu het geval is. Die herbergde vroeger de doctoraalstudie Massacommunicatie waarmee ik graag had willen samenwerken. Deze studie bouwde voort op het bijvak ‘PR en massacommunicatie’ dat door Anne van der Meijden – van huis uit dominee – in een kerk aan honderden mensen werd gedoceerd en daarmee een plaatselijke beroemdheid was. Maar omdat Massacommunicatie werd opgeheven, zijn William Uricchio (mediastudies) en ik (taalbeheersing) samen verdergegaan en hebben een profiel binnen Taal en Cultuurstudies gerealiseerd. Later is dat onder de naam CIW een aparte opleiding geworden.’

‘Wij hadden moeite met die naam omdat de Nijmeegse en Groningse universiteiten onder dezelfde titel respectievelijk bedrijfscommunicatie en organisationele communicatie aanboden. Daardoor dacht men dat ook wij studenten opleidden tot communicatiemanagers voor bedrijven. Bij ons leren studenten echter dat geavanceerde informatie- en communicatietechnologieën alleen functioneren bij een goed interfaceontwerp van zowel technologie als mens.’

‘Wij doen dus niet alleen studies naar het ontwerpen van teksten die mensen adequaat kunnen verwerken maar ook naar het ontwerpen van mensen zodat ze adequaat met teksten om kunnen gaan. Dat ideaal is nooit honderd procent verwezenlijkt, daarvoor ben je uiteindelijk afhankelijk van de mensen die het uitvoeren. Die kun je het ook niet kwalijk nemen, het is moeilijk een CIW-cursus te geven die eigenlijk primair bij een andere studie hoort.’

‘Een onbedoeld en moeilijk te voorkomen gevolg van de naam CIW is dat sommige studenten met een verwachtingspatroon binnenkomen dat niet wordt waargemaakt. Die verwachtingen probeer je tijdens de voorlichting wel te temperen maar dat is knap lastig binnen een uur. Tegelijkertijd is het van de zotte dat studenten denken na drie jaar alles over de mediawereld te zullen weten. Helemaal omdat ze die attitude bij andere opleidingen juist niet hebben.’

‘Iedereen weet dat je bij Geschiedenis niet alle historische feiten leert want dat zijn er verrot veel. Daar leer je vooral de geschiedenis te analyseren. Ook de operationele modellen waar bij Medicijnen mee wordt gewerkt voldoen aan de verwachtingen. Daar leer je bepaalde methodes toe te passen omdat bekend is welk effecten ze hebben. Bij CIW zijn zulke zekerheden maar een piepklein onderdeel van de studie. Het grootste deel gaat erover dat deze modellen juist ontbreken. Wij praten erover waarom ze ontbreken en waarom we er überhaupt over praten.’

‘Stel je wilt de studie Boekwetenschap gaan opzetten, dan vraagt iedereen waar dat in godsnaam over moet gaan. Maar bij CIW denkt iedereen dat het wel ergens over gaat juist ómdat het een opleiding is, terwijl weinigen zich realiseren hoe complex die wereld is. De huidige generatie studenten is volgens mij dusdanig onder de indruk van hoe snel de technologische ontwikkelingen gaan dat het volgens hen wel mogelijk moet zijn in drie jaar uit te leggen hoe ze werken. Het is een naïeve benadering om te veronderstellen dat daar kant-en-klare antwoorden voor zijn. Ja, natuurlijk zou dit verhaal tijdens de studie gearticuleerd aan de orde moeten komen. Er is alleen geen tijd, ruimte of wil om het constant uit te leggen.’

‘Om CIW te kunnen studeren moet je behoorlijk begaafd zijn en sterk in je schoenen staan. Het is een krankzinnig moeilijke studie waarvan je onderweg pas beseft wat die wereld eigenlijk inhoudt. Ondertussen zijn er zat studenten die alleen de oplossingen aangereikt willen hebben terwijl het in kaart brengen van problemen ook wetenschap is. Daarom vind ik het jammer dat veel CIW-studenten na hun Bachelor een specialistische Master kiezen omdat ik had gehoopt dat ze meer het interdisciplinaire probleemveld op zouden zoeken waarin de relatie tussen informatietechnologie en de mens centraal staat.’

‘CIW’ers zijn alert op het menselijk handelen en kunnen door te analyseren problemen beter beheersbaar te maken. Dat is de eerste stap in de richting naar een oplossing. Daarmee ben je alleen niet gauw populair bij bedrijven omdat die pasklare oplossingen verwachten. Die willen weten naar welke cursus ze hun personeel moeten sturen zodat ze beter met de software om kunnen gaan terwijl ze daar soms nog verwarder van terugkomen. Dan begint het hele verhaal een jaar later weer opnieuw.’

‘Als je kunt analyseren waarom zo’n cursus niet werkt kun je het bedrijf een hoop geld besparen. Dergelijke kostenbesparende adviezen kunnen daardoor wel praktisch uitvallen. CIW’ers kunnen de discussie over het oplossen van het probleem op een hoger plan tillen en daardoor oplossingen voor de lange termijn bedenken die misschien wel werken. Eenvoudige oplossingen bestaan niet en hebben CIW’ers dus ook niet in huis. Goede kennis kan in de juiste context productieve oplossingen bieden maar die liggen niet voor het oprapen.’

‘In de praktijk is om de vijf jaar de bevolking rondom een organisatie ververst en is er ruimte voor nieuwe ideeën. Daarom bemoei ik me bewust niet met de veranderingen binnen CIW. Wel tref ik af en toe studenten aan die niet bewust de juiste methodologische keuzes kunnen maken. De oplossing is daar meer aandacht aan te besteden alleen dan gaan de studenten nog harder zeuren over hoe hard en saai de studie is. Je zit in een spagaat.’

‘Ook ben ik geen voorstander van een vooropgezet curriculum. Dat wekt de schijn dat er binnen CIW één duidelijke probleemstelling heerst terwijl het probleem juist moeilijk te omvatten is. Die essentie is helemaal niet onduidelijk. Beseffen dat je iets niet weet zegt ook een heleboel. Het getuigt van een academische houding als je het leuk vind om uit te zoeken hoe het dan wel zit.’

‘Ik vind het jammer wanneer de ontdekkingstocht van studenten binnen CIW goed verloopt maar de uitkomst ervan zo verrassend is, dat ze er toch teleurgesteld over zijn. Ze verwachten panklare oplossingen te zullen vinden voor het ontwerpen van de human interface. Ze ontdekken daarentegen dat dat een illusie is en de factoren zó complex zijn dat er alleen tijdelijke oplossingen zijn. Het is blijkbaar erg gemakkelijk die drie letters verkeerd te interpreteren. Misschien moeten we eens gaan onderzoeken waarom dat zo is.’

Michiel

Gerelateerde artikelen