De OC CIW vroeg zich af wat studenten nu eigenlijk in het algemeen verwachten van een hoorcollege, en of dat overeenkwam met wat docenten beogen het hun hoorcolleges. Als dat heel erg uit elkaar zou liggen zou er in ieder geval iets moeten gebeuren aan de communicatie over het doel van hoorcolleges. Ook wilde de OC weten in welke mate hoorcolleges in het algemeen al dan niet voldoen aan de verwachtingen van studenten, en dezelfde vragen voorleggen aan docenten (aangezien er ook van die kant een verschil kan zijn tussen wat je idealiter zou willen, en waar je in de praktijk toe gedwongen ziet).

Uiteindelijk zijn er 279 enquetes ingevuld door studenten, tijdens de hoorcolleges van de cursussen Geschiedenis en Theorie Nieuwe Media en Filosofie van Media en Communicatie (64% CIW, 28% TFT, 8% anders). Van deze studenten was 37% eerstejaars. De docentenversie van de enquete is uitgegaan naar alle CIW docenten (zowel van MCW als Nederlands), en daarvan kwamen er 15 terug (12 MCW en 3 Nederlands).

De enquete-vragen bestonden, op een paar open vragen na, uit 5-punts vragen. Van de vragen gingen er 9 over redenen om naar hoorcollege te gaan, 6 over redenen om niet te gaan, 14 over hoe hoorcolleges in de praktijk worden ervaren, en 14 over wat men verwacht/ wenst van een goed hoorcollege. De docentenversie bestond uit 16 vergelijkbare vragen, ook in twee versies: de ene over de ideale situatie en de andere over hoe het in de prakrijk uitpakt.  Hieronder de belangrijkste resultaten.

Het overgrote merendeel van de studenten (75%) heeft het liefst cursussen met een combinatie van hoorcolleges en werkcolleges. 10% heeft een voorkeur voor alleen werkcolleges, en 12% voor alleen hoorcolleges. Hier was overigens sprake van een verschil tussen eerste- en ouderejaars: van de eerstejaars wilde slechts 3% alleen werkcolleges terwijl 15% de voorkeur gaf aan alleen hoorcolleges.

Ook de docenten hadden een sterke voorkeur voor cursussen met hoorcollege en werkcollege, al tekenen de meesten daarbij aan dat sterk afhangt van het doel, de inhoud en de plaats in het curriculum van de cursus – voor sommige cursussen is alleen HC’s, of alleen werkcolleges de meest geëigende vorm.

Redenen om naar hoorcollege te gaan waren vooral (>3): noodzakelijk om de cursus te kunnen halen, interesse in onderwerp, stof niet gelezen, verdieping, duidelijke meerwaarde. Nauwelijks een reden om te gaan (<3) waren: aanwezigheidverplichting, passief willen luisteren, vragen over de stof, vrienden zien.

Redenen om niet te gaan waren vooral (>3): andere dingen te doen, en slechte sprekers. Nauwelijks een reden om niet te gaan (<3) waren: voegt te weinig toe aan stof, niet nodig om de cursus te halen, saai/schools, zaalrumoer.

Overigens waren er een aantal kleine, maar wel telkens in dezelfde richting wijzende verschillen tussen CIW’ers en niet-CIW’ers: CIW’ers gaan net iets minder vaak naar hoorcolleges omdat het onderwerp ze interesseert, en net iets vaker omdat ze de stof niet hebben gelezen. CIW’ers geven ook vaker dan andere studenten als reden om niet te gaan dat ze iets anders te doen hebben, HC’s weinig toevoegen, saai en schools zijn en dat slechte sprekers hun concentratie bemoeilijken.

Studenten verwachten/wensen van een goed hoorcollege vooral (>4): uitleg van de stof, een onderhoudende performance, een ondersteunende powerpoint (liefst vooraf beschikbaar), een overzicht van te lezen stof, verdieping en achtergrond, praktijkvoorbeelden, lijn binnen de cursus, info over opdrachten en deadlines. De studenten verwachten in minder mate (<3) van een hoorcollege: interactie, en relaties met andere cursussen. CIW’ers vertonen wederom kleine maar systematische verschillen: CIW’ers wensen net iets vaker uitleg en overzicht, en vinden relaties met andere cursussen iets minder belangrijk dan andere studenten.

Volgens de studenten scoren de hoorcolleges in de praktijk minder op al bovengenoemde punten, maar het gemiddelde verschil was nooit groter dan 0.8. De sterkste verschillen (>0.5) tussen gewenst en gekregen betroffen de aspecten: onderhoudende performance, praktijkvoorbeelden, lijn in de cursus, relaties met andere cursussen, en interactie. In iets mindere mate (>0.3) waren er verschillen tussen gewenste en gekregen wat betreft: uitleg stof, en verdieping. CIW’ers misten vaker praktijkvoorbeelden dan andere studenten.

Gelegd naast de verwachtingen cq bedoelingen van docenten tekent zich het volgende beeld af. Docenten wensen cq beogen met hoorcolleges vooral (>3.5): verdiepende extra informatie, een lijn in de cursus, een relatie met andere cursussen, een ondersteunende powerpoint, praktijkvoorbeelden, en mogelijkheid tot vragen beantwoorden. Minder belangrijk (<3.5) vonden zij: uitleg van gelezen stof, voorbereiding op te lezen stof, informatie over opdrachten. Ook docenten ervoeren verschillen tussen ideaal en praktijk: in de praktijk bestonden hun hoorcolleges vaker dan ze lief was (>0.5) uit uitleg van de stof, voorbereiding op te lezen stof, en informatie over opdrachten, en bevatten deze minder vaak dan zij wensten verdieping, een rode draad binnen de cursus, een link naar andere cursussen, en vragen beantwoorden.

Hoewel het geringe aantal ingevulde docentenenquetes noopt tot voorzichtigheid bij de interpretatie, is uit deze resultaten op de te maken dat docenten en studenten enerzijds vergelijkbare verwachtingen hebben van een goed hoorcollege, voor zover het gaat over het belang van verdieping en parktijkvoorbeelden. Een ondersteunende powerpoint wordt zowel door studenten als docenten belangrijk gezien, zij het dat docenten daar iets minder aan hechten dan studenten. Het grootste verschil zit ‘m echter in het belang dat al dan niet wordt gehecht aan uitleggen van de stof (gelezen dan wel ongelezen): docenten vinden dat beduidend minder belangrijk dan studenten, maar zien zich in de praktijk genoodzaakt om dat veel meer te doen dan zij eigenlijk willen. De studenten vinden dat echter juist wel belangrijk, en zouden dat dan ook veel meer willen.

Een ander opvallend verschil is dat studenten relaties met andere cursussen beduidend minder belangrijk vinden dan docenten, maar dat beide partijen vinden dat dat er in de praktijk minder van komt.

Paul van den Hoven (foto), die nauw bij de oprichting van CIW betrokken is geweest, weet dat wel. Hij legt uit wat CIW voor hem inhoudt en geeft inzicht in de grondbeginselen van waaruit de studie is ontstaan. ‘Bij CIW leer je geen pasklare oplossingen toe te passen.’

‘Ooit was CIW een visie op de mogelijke samenhang tussen verschillende vakgebieden. Toen besloten werd er een opleiding van te maken, is er het label ‘onderzoek van de human interface tussen technologie en gebruiksituatie’ aan gehangen.’

‘Sommige mensen noemen dat interactiedesign maar dat dekt slechts gedeeltelijk de lading. Als je zegt dat de lay-out van een beeldscherm de interface is, onderzoek je de technologische interface tussen programmatuur en gebruiksituatie. Wij bedachten dat de mens óók onderdeel is van het interfaceontwerp. Dat betekent dat je na moet denken over hoe mensen symbolen manipuleren en erdoor worden gemanipuleerd, de manier waarop symbolen worden verwerkt en de instituties die symbolen mediëren, maar ook het groepsgedrag dat mensen vertonen. Dat maakt CIW een samenhangend geheel met raakvlakken in de sociale wetenschappen, mediastudies en taalwetenschap.’

‘De band met de faculteit van Sociale Wetenschappen zou echter sterker moeten zijn dan nu het geval is. Die herbergde vroeger de doctoraalstudie Massacommunicatie waarmee ik graag had willen samenwerken. Deze studie bouwde voort op het bijvak ‘PR en massacommunicatie’ dat door Anne van der Meijden – van huis uit dominee – in een kerk aan honderden mensen werd gedoceerd en daarmee een plaatselijke beroemdheid was. Maar omdat Massacommunicatie werd opgeheven, zijn William Uricchio (mediastudies) en ik (taalbeheersing) samen verdergegaan en hebben een profiel binnen Taal en Cultuurstudies gerealiseerd. Later is dat onder de naam CIW een aparte opleiding geworden.’

‘Wij hadden moeite met die naam omdat de Nijmeegse en Groningse universiteiten onder dezelfde titel respectievelijk bedrijfscommunicatie en organisationele communicatie aanboden. Daardoor dacht men dat ook wij studenten opleidden tot communicatiemanagers voor bedrijven. Bij ons leren studenten echter dat geavanceerde informatie- en communicatietechnologieën alleen functioneren bij een goed interfaceontwerp van zowel technologie als mens.’

‘Wij doen dus niet alleen studies naar het ontwerpen van teksten die mensen adequaat kunnen verwerken maar ook naar het ontwerpen van mensen zodat ze adequaat met teksten om kunnen gaan. Dat ideaal is nooit honderd procent verwezenlijkt, daarvoor ben je uiteindelijk afhankelijk van de mensen die het uitvoeren. Die kun je het ook niet kwalijk nemen, het is moeilijk een CIW-cursus te geven die eigenlijk primair bij een andere studie hoort.’

‘Een onbedoeld en moeilijk te voorkomen gevolg van de naam CIW is dat sommige studenten met een verwachtingspatroon binnenkomen dat niet wordt waargemaakt. Die verwachtingen probeer je tijdens de voorlichting wel te temperen maar dat is knap lastig binnen een uur. Tegelijkertijd is het van de zotte dat studenten denken na drie jaar alles over de mediawereld te zullen weten. Helemaal omdat ze die attitude bij andere opleidingen juist niet hebben.’

‘Iedereen weet dat je bij Geschiedenis niet alle historische feiten leert want dat zijn er verrot veel. Daar leer je vooral de geschiedenis te analyseren. Ook de operationele modellen waar bij Medicijnen mee wordt gewerkt voldoen aan de verwachtingen. Daar leer je bepaalde methodes toe te passen omdat bekend is welk effecten ze hebben. Bij CIW zijn zulke zekerheden maar een piepklein onderdeel van de studie. Het grootste deel gaat erover dat deze modellen juist ontbreken. Wij praten erover waarom ze ontbreken en waarom we er überhaupt over praten.’

‘Stel je wilt de studie Boekwetenschap gaan opzetten, dan vraagt iedereen waar dat in godsnaam over moet gaan. Maar bij CIW denkt iedereen dat het wel ergens over gaat juist ómdat het een opleiding is, terwijl weinigen zich realiseren hoe complex die wereld is. De huidige generatie studenten is volgens mij dusdanig onder de indruk van hoe snel de technologische ontwikkelingen gaan dat het volgens hen wel mogelijk moet zijn in drie jaar uit te leggen hoe ze werken. Het is een naïeve benadering om te veronderstellen dat daar kant-en-klare antwoorden voor zijn. Ja, natuurlijk zou dit verhaal tijdens de studie gearticuleerd aan de orde moeten komen. Er is alleen geen tijd, ruimte of wil om het constant uit te leggen.’

‘Om CIW te kunnen studeren moet je behoorlijk begaafd zijn en sterk in je schoenen staan. Het is een krankzinnig moeilijke studie waarvan je onderweg pas beseft wat die wereld eigenlijk inhoudt. Ondertussen zijn er zat studenten die alleen de oplossingen aangereikt willen hebben terwijl het in kaart brengen van problemen ook wetenschap is. Daarom vind ik het jammer dat veel CIW-studenten na hun Bachelor een specialistische Master kiezen omdat ik had gehoopt dat ze meer het interdisciplinaire probleemveld op zouden zoeken waarin de relatie tussen informatietechnologie en de mens centraal staat.’

‘CIW’ers zijn alert op het menselijk handelen en kunnen door te analyseren problemen beter beheersbaar te maken. Dat is de eerste stap in de richting naar een oplossing. Daarmee ben je alleen niet gauw populair bij bedrijven omdat die pasklare oplossingen verwachten. Die willen weten naar welke cursus ze hun personeel moeten sturen zodat ze beter met de software om kunnen gaan terwijl ze daar soms nog verwarder van terugkomen. Dan begint het hele verhaal een jaar later weer opnieuw.’

‘Als je kunt analyseren waarom zo’n cursus niet werkt kun je het bedrijf een hoop geld besparen. Dergelijke kostenbesparende adviezen kunnen daardoor wel praktisch uitvallen. CIW’ers kunnen de discussie over het oplossen van het probleem op een hoger plan tillen en daardoor oplossingen voor de lange termijn bedenken die misschien wel werken. Eenvoudige oplossingen bestaan niet en hebben CIW’ers dus ook niet in huis. Goede kennis kan in de juiste context productieve oplossingen bieden maar die liggen niet voor het oprapen.’

‘In de praktijk is om de vijf jaar de bevolking rondom een organisatie ververst en is er ruimte voor nieuwe ideeën. Daarom bemoei ik me bewust niet met de veranderingen binnen CIW. Wel tref ik af en toe studenten aan die niet bewust de juiste methodologische keuzes kunnen maken. De oplossing is daar meer aandacht aan te besteden alleen dan gaan de studenten nog harder zeuren over hoe hard en saai de studie is. Je zit in een spagaat.’

‘Ook ben ik geen voorstander van een vooropgezet curriculum. Dat wekt de schijn dat er binnen CIW één duidelijke probleemstelling heerst terwijl het probleem juist moeilijk te omvatten is. Die essentie is helemaal niet onduidelijk. Beseffen dat je iets niet weet zegt ook een heleboel. Het getuigt van een academische houding als je het leuk vind om uit te zoeken hoe het dan wel zit.’

‘Ik vind het jammer wanneer de ontdekkingstocht van studenten binnen CIW goed verloopt maar de uitkomst ervan zo verrassend is, dat ze er toch teleurgesteld over zijn. Ze verwachten panklare oplossingen te zullen vinden voor het ontwerpen van de human interface. Ze ontdekken daarentegen dat dat een illusie is en de factoren zó complex zijn dat er alleen tijdelijke oplossingen zijn. Het is blijkbaar erg gemakkelijk die drie letters verkeerd te interpreteren. Misschien moeten we eens gaan onderzoeken waarom dat zo is.’

Michiel

Je sociale leven bijvoorbeeld. Wanneer je vrienden op donderdag de stad in gaan moet jij om twaalf uur thuis zijn. Ook lunchafspraken gaan aan jou voorbij. En om nou te zeggen dat je er rijk van wordt: je mag blij zijn dat je uberhaupt een stagevergoeding krijgt. Verder moet je bijbaantje er ook aan geloven, de twee dagen dat je vrij bent moet je gebruiken om bij te slapen.

Nee, stage lopen is geen pretje. Maar wel een noodzakelijk kwaad, het is een relatief makkelijke manier om werkervaring op te doen en alvast wat te netwerken. Zeker Letteren studies vangen nogal wat kritiek op het feit dat ze weinig praktisch zijn. In de bachelor is er in de keuzeruimte voldoende gelegenheid om een stage te volgen. Mijn ervaring is dat het volgen van stages vanuit de faculteit en de studies zelf weinig gepromoot wordt. Door de slechte regelingen worden studenten geremd om stage te gaan lopen. Dit is zonde want op deze manier missen we grote kansen op werkervaring en zelfs mooie banen.

Okee, bij het studiepunt hangen soms wat aanbiedingen, maar wanneer je die zou willen volgen ben je vaak te laat. Op www.let.uu.nl/stages wordt ook wel wat hulp aangeboden, maar naar mijn mening is dit niet bekend genoeg onder studenten en bovendien (bijna) nooit up to date is mijn ervaring. Een goed initiatief is ‘Letteren Werkt’ wat elk jaar in april plaatsvindt. Hier kunnen studenten daadwerkelijk in contact komen met bedrijven. Maar hier is de concurrentie groot.

Conclusie: het volgen van stages moet onder studenten meer gepromoot worden! Ook moet er hierbij duidelijkheid geboden worden: wat zijn de eisen/mogelijheden/voordelen en welke vergoeding staat hier tegenover. Het volgen van een stage moet gezien worden als iets positiefs! Op deze manier kan namelijk het volste uit de studie worden gehaald en een goed fundament voor de verdere carrière worden gelegd. De studenten zelf moeten het vroege opstaan en het afnemende sociale leven maar op de koop toe nemen;)

PS Vergeet niet (op mij) te stemmen bij de Faculteitsraadverkiezingen!

Ik vraag me af of het niet anders kan; of het niet anders zou moeten. Ik wil niet na hoeven denken over mijn docenten en waarom ze me een bepaald cijfer geven. Juist bij deze vakgroep lijkt het me belangrijk om nepotisme uit te sluiten. Oplossingen lijken er legio.

“Vind je mij knapper of ben ik leuker?”

“Nou ik weet het niet. Ik val niet zo op mannen.”

“Dan kun je toch nog wel zeggen wie meer aantrekkelijk is?”

“Ja, maar wat is het nut daarvan? Word je er blij van als ik je veren in je kont steek?”

Het was een gesprek dat ik voerde met een van de mentoren op het kamp waar ik aan deelnam als bijna eerstejaars CIW. We dronken bier die avond; we dronken veel bier. Het was een leuk kamp met waarschijnlijk wel meer van dit soort dronkenman-gesprekken. Ik kan ze me door de alcohol niet meer allemaal voor de geest halen; gezellig was het in ieder geval wel.

Een paar dagen later heb ik er al weer wat colleges op zitten als ik op mijn rooster zie dat ik naar een computercursus moet. Als ik de klas binnenkom met mijn nieuw hervonden vrienden, schrik ik in eerste instantie een beetje. Daar zit de jongen met wie ik een paar dagen ervoor nog sprak over wie er knapper was, hij of die andere jongen. Ik schrik niet van het feit dat hij in het lokaal aanwezig is, maar wel op welke plek hij zit: hij is mijn docent voor de komende tien weken.

Het blijken tien gezellige weken. In die tijd eet ik een paar keer bij hem thuis en blijf bij hem slapen nadat we met anderen in de stad zijn blijven hangen na de colleges. Als het tentamen eraan komt, maak ik me nergens druk om. Ik ben redelijk bedreven met computers en het zal wel loslopen. Uiteindelijk blijkt het toch best moeilijk. Al heb ik opgelet, er zijn onderdelen die me niet zo goed liggen; waar ik niet heel veel mee heb. Tot ik het punt onder ogen krijg ben ik zelfs een beetje bevreesd voor een voldoende, maar het blijkt nergens voor nodig: ik heb een 8,5 gehaald. Het zal toch niet zo zijn dat híj mijn punt heeft opgekrikt?

Nepotisme?

Of dit zo is geweest weet ik niet. Ik neem aan van niet omdat degene over wie ik spreek bekend staat als een keurige kerel die zoiets niet snel zou doen. Aan de andere kant heb ik wel bij hem geslapen (niet mét hem geslapen) en hebben we ettelijke malen samen gegeten. Als ik hem erop aanspreek zegt hij van niks te weten. Ik zou mijn tentamen gewoon goed gemaakt hebben. Hoe het ook zij, ik wil mezelf zulke vragen helemaal niet hoeven stellen. Ik wil geen onderwerp zijn van mogelijk nepotisme. Dit is de universiteit, en juist hier moet zulke zaken niet mogelijk zijn.

Een jaar later hoor ik dat er vrienden van me zijn, die het vak over moeten doen. Zij hebben het destijds niet gehaald en zullen wederom in de bankjes plaats moeten nemen. Na de eerste les blijken bepaalde zaken zich herhaald te hebben. Ook zij krijgen les van iemand die ze kennen uit hun persoonlijke kring. Lacherig wordt er gepocht dat zij het vak nu wel zullen halen.. en zo geschiedde. Nepotisme? Ze weten het niet; willen het niet weten.

Kan het nog erger?

De studie sleept zich voort. Ik haal wat vakken al valt het ietwat tegen hoeveel ik er haal. Als ik in jaar vier ben aanbeland, zijn sommige vrienden van me reeds klaar met de bachelor. Ik nog niet, dus ik ga weer netjes naar college. Als ik voor een bepaald vak het werkcollege binnenloop, schrik ik weer. Ditmaal krijg ik les van iemand met wie ik niet op goede voet sta. Ze komt uit mijn jaar en is nota bene jonger dan ik. Oh god, denk ik, krijg ik van haar de komende tien weken les?

Ik geef toe, ze kan goed les geven en is erg professioneel. Toch krijg ik weer het gevoel dat ik in het eerste jaar had. Hoe kan het zijn dat ik van een dergelijk iemand les krijg. Iemand die geen studie heeft gevolgd om les te geven. Iemand die de stof misschien wel kent, maar zelf nooit echt onderzoek heeft gedaan in de richting waarin ze les geeft. Iemand die me dus ook niet echt kan inspireren. Het meest belachelijke, en ik kwam er pas later achter, is dat ze ook les gaf aan een jongen met wie ze ooit nog eens het bed gedeeld heeft. Ja binnen SV Contact wordt veel geroddeld, en iedereen weer zowat alles van elkaar, maar soms is het beter als je zulke dingen niet weet (zo blijkt).

Geen incidenten

De zaken die ik hierboven aankaart blijken geen incidenten. In mijn jaar als bestuurslid bij SV Contact kom ik meer van dit soort vreemde zaken tegen. Ik erger me dan ook elke keer als ik weer een zaak onder ogen krijg. Hoe is het toch mogelijk bedenk ik me steeds.

Zo is er de zaak van een oud bestuurslid van de vereniging die me vraagt of ik iets afweet van een verboden samenwerking tussen twee bekenden van me. Of ik toevallig weet of zij het samen gemaakt hebben, want volgens haar lijken de essays wel erg op elkaar. Ja ik wist er meer van, maar ga ik dit vertellen aan haar? Nou nee, ik wil mijn vrienden niet voor het hoofd stoten, al zijn ze fout dat ze me onbewust voor dit blok zetten. Het zou saai worden als ik nog meer voorbeelden opnoem, maar geloof me, ze zijn er.

Waarom?

Waarom gebeurt het eigenlijk? Waarom krijgen we les van zeer jeugdige mensen. Waarom moet ik me vaak afvragen of er op sommige momenten sprake was van vriendjespolitiek? Ik wil gewoon les krijgen zonder me zelf deze dingen te moeten afvragen. Natuurlijk, it’s all in my own mind, maar als ik de mensen waarom het gaat aanspreek op deze zaken, moeten de meeste ook aangeven het vaak moeilijk te vinden.

Waarom gebeurt het eigenlijk? Is er niet genoeg geld op de universiteit? Kunnen er niet genoeg docenten gevonden worden die wel hun papieren hebben? Is het een oplossing als ik meer collegegeld betaal? Ik betaal toch al genoeg? Waarom, waarom, waarom? Het stoort me dermate dat ik me de vraag van het waarom vaker dan één keer gesteld heb.

Meer mogelijk

Ik ben mij er van bewust dat, als er geen studenten gevraagd worden om zo nu en dan eens les te geven, de nieuwe aanwas docenten op zal drogen, maar toch is er meer mogelijk. Ik denk aan uitwisselingsprojecten, grotere geldelijke injecties, een betere verdeling van gelden, enzovoorts.

Als ik het over uitwisselingsprojecten heb, dan kan gedacht worden aan bijvoorbeeld het volgende. Zoals iedereen weet is er in Amsterdam ook een studie CIW. Ook daar zullen er studenten zijn die graag verder willen in het universitaire leven als onderzoeker dan wel als junior docent. Waarom laten we deze mensen niet in Utrecht les geven bij CIW? Dit werkt dan ook vice versa. Studenten uit Utrecht gaan in Amsterdam les geven en doen op deze manier toch ervaring op. Natuurlijk vang je met deze oplossing niet alle problemen op, maar de nepotisme-gedachte is in ieder geval uit de lucht. Tja, ik stel maar wat voor.

Ook financieel lijkt me meer mogelijk. Ik weet dat er ontzettend en ontzettend veel geknoeid wordt met geld dat de universiteit in huis heeft. Studenten inzetten à 8 euro per uur om enquetes af te nemen bij mede-studenten lijkt me een onnodige kostenpost. Een docent kan deze documenten ook even uitdelen en retourneren aan het bureau communicatie. Ik heb voor de lol eens berekend destijds dat de universiteit met deze flauwe grap ruim 1500 euro over de balk heeft gesmeten. Natuurlijk is het niet veel, maar alle beetjes samen, maken een grote som. Als er beter met geld omgegaan wordt, kunnen er betere docenten ingezet worden. Docenten die wel inspireren, die wel een degelijke opleiding genoten hebben.

De spiraal doorbreken

Ik zou willen pleiten voor het doorbreken van deze, wat mij betreft negatieve spiraal. CIW hoeft geen afvoerputje te zijn waar studenten ingezet worden als docenten. Waar werkgroepen geleid worden door mensen waarbij het mogelijk is dat je er de nacht ervoor nog mee in bed lag.

CIW is nog jong. Het is niet de meest aansprekende studie binnen de universiteit. Er echt mee te koop lopen in het buitenland hoeft niet want dat zal niet heel veel opleveren. Toch wil ik trotser kunnen zijn op de studie. Niet dat ik niet trots ben, er gebeuren ook goede dingen, maar het kan beter. Laten we er samen de schouders onder zetten. CIW, ik houd je in de gaten.

Oh en anoniem.. jij was knapper!

Nu dit jaar het Bindend Studie Advies (BSA) is ingevoerd, is het van belang dat er goede begeleiding is voor de eerstejaars. Vorig jaar zijn er al wat veranderingen doorgevoerd en dit jaar zijn die verder doorgetrokken. Zijn die veranderingen ook daadwerkelijk verbeteringen? En kun je bij een studie als TCS, waarbinnen zoveel verschillende studierichtingen zijn, eigenlijk wel functionele tutoren aanstellen?

Verandering, maar ook verbetering?

Om eens te kijken hoe de ervaringen van eerstejaars zijn met hun tutor, heeft Charlotte Hemmink, onderwijscommissaris van ALIAS en voorzitter van de studentenraad, een enquête uitgevoerd. Hieruit blijkt dat de tutorgesprekken over het algemeen positief worden beoordeeld en dat de studievoortgang en het BSA in de gesprekken aan de orde komt. Dat geldt lang niet altijd voor het portfolio, specifieke studievaardigheden en de breekdag. Charlotte Hemmink: “Er kunnen inderdaad nog wat dingen verbeterd worden, maar dat is eigenlijk altijd wel zo. Vorig jaar zijn er al heel wat dingen veranderd en de tutoren worden goed begeleid vanuit TCS. Tutoren hebben dit jaar een gids met richtlijnen gekregen. Hierin staat op welke momenten zij hun studenten moeten spreken en waarover ze het dan moeten hebben. Een van die dingen is natuurlijk het BSA.”

‘Tutoren moeten het BSA bespreken’

Rosan Slebioda is studentlid van de Opleidings Commissie (OC) en heeft vanuit die functie ook te maken met het tutoraat: “De mensen achter TCS zijn echt enorm goed bezig met het tutoraat en hier wordt heel serieus naar gekeken. Er is een geweldig plan opgesteld vorig jaar om het tutoraat sterk te verbeteren bij TCS en alle tutoren worden goed begeleid. Hier zijn we als OC enorm trots op.”

Ondanks de goede geluiden en de positieve enquête zijn de verhalen van studenten over hun tutor heel wisselend. Reacties varieerden van positief: ‘Ik heb veel aan de gesprekken met mijn tutor! Hij helpt me echt op weg!’ tot negatief: ‘Ik heb mijn tutor nog nooit gezien’.

‘Ik heb mijn tutor nog nooit gezien’

Slebioda: “Niet alles gaat altijd goed natuurlijk. We zijn erover aan het denken of we misschien in de toekomst studentmentoren kunnen aanstellen om de eerstejaars te helpen bij bijvoorbeeld het kiezen van vakken. Studenten weten daar vaak net wat meer van af dan docenten, die hun eigen vakkennis hebben. Maar dat is nog maar een heel pril idee. Verder is het zo dat vanaf komend voorjaar hoofdrichtingadviseurs worden aangesteld. Dat zijn docenten die veel verstand hebben van een of meer hoofdrichtingen en daar voorlichting over geven.”

Iemand die ons nog veel meer kan vertellen over alle ontwikkelingen in en om het tutoraat is studieadviseur Marijn Smeets. Wat is er dit jaar precies veranderd en zijn de effecten positief? “Vorig jaar waren de tutorgroepen vergroot tot dertig studenten, dat bleek echter niet goed te werken, dus dit jaar zijn ze juist weer verkleind tot ongeveer vijftien studenten. Tutoren krijgen voorlichting over het tutorschap, er is speciale aandacht voor het BSA en voor de vraag of studenten de juiste studie hebben gekozen.”

‘Als er van de vijftien studenten twee komen opdagen, kunnen wij er ook niets meer aan doen’

De aanbevelingen die de U-raad doet in een rapport aan de universiteit om het tutoraat per opleiding te verbeteren, worden bij TCS al een tijdje toegepast. Maar het nieuwe tutorsysteem is volgens Smeets nog steeds in ontwikkeling. Het zal ook nog even duren voordat duidelijk wordt of de veranderingen ook echt verbeteringen zijn. Ze geeft bijvoorbeeld aan dat niet alle tutoren hun taak even serieus nemen, maar voor de studenten zelf is ook een taak weggelegd. “Als van de vijftien studenten er twee komen opdagen, kunnen wij er ook niets meer aan doen. We bieden de faciliteiten aan.”

Op de hamvraag, of tutoren wel goed kunnen functioneren in de jungle die TCS heet, antwoordt Smeets dat tutoren vooral een persoonlijke begeleider zijn en een eerste aanspreekpunt voor studenten. Voor specifiekere vragen kun je terecht bij hoofdrichting- of studieadviseurs.

Evaluaties

Om te kijken of alle veranderingen die worden doorgevoerd wel echt werken, zijn er evaluaties. Niet alleen een enquête onder eerstejaars halverwege het eerste jaar, maar ook aan het eind daarvan. Luuk van de Vondervoort is studentlid van de faculteitsraad en zit in een projectgroep die is opgezet om de verschillende opleidingen te inventariseren. Binnen die projectgroep heeft ook hij zich bezig gehouden met de status van het tutoraat en de vraag hoe goed de studenten binnen verschillende opleidingen begeleid worden.

Iedere opleiding heeft zijn eigen manier van werken. Bij sommige opleidingen is er één almachtige tutor, ergens anders zijn er bijna net zoveel tutoren als studenten. Bij TCS is er gekozen voor een middenweg, er is een groep grotendeels jonge tutoren die goed aangestuurd wordt.

‘Bij TCS zijn ze flink aan het hervormen geslagen’

Wanneer de raad in kaart heeft gebracht hoe het binnen de verschillende opleidingen gesteld is met het tutoraat, worden er modellen opgesteld om de zaak te verbeteren. Zo’n model is voor iedere studie anders, want studenten Duits en TCS’ers op één hoop gooien, is als appels met peren vergelijken. Van de Vondervoort: “Er komen geen verschillende modellen per opleiding, anders zouden het geen modellen meer zijn. Wel zullen er meerdere modellen/mogelijkheden komen waarop een opleiding haar tutoraat kan organiseren, omdat TCS en Duits inderdaad appels en peren zijn.”

Maar komen er dan nog meer veranderingen? Bij het tutoraat van TCS is toch al heel veel veranderd? “Ja,” legt Van de Vondervoort uit, “bij TCS zijn ze zelf al flink aan het hervormen geslagen. En over het algemeen ziet het er daar goed uit.” Of er nog meer gaat veranderen bij TCS is nog niet duidelijk, want daar zijn ze nog druk mee bezig.

‘De helft wist niet van mijn bestaan en van de andere helft kwam maar de helft opdagen’

De tutor aan het woord

Tot zover de veranderingen, maar hoe denken tutoren eigenlijk zelf over hun functie in deze woelige tijden? Een tutor die graag anoniem wil blijven, vertelt dat hij al twee jaar als tutor binnen TCS functioneert, naast zijn werk als docent aan verschillende opleidingen binnen de Universiteit. Na het doornemen van een handboek en het volgen van enkele cursussen was hij klaar voor het tutorschap. Hij kwam direct voor een groep te staan van maar liefst dertig TCS’ers. En dat verliep niet bepaald vlekkeloos. “De helft wist niet eens van mijn bestaan af en van de andere helft kwam maar de helft opdagen.”

Een lastig begin dus, met TCS’ers die niet wisten waar ze vandaan kwamen en waar ze naartoe gingen. Dit zijn volgens hem echter typische vragen die het beste met de tutor besproken kunnen worden. Wat heeft een tutor eigenlijk wat een studieadviseur niet heeft? “De tutor fungeert in principe als een voorportaal naar de studieadviseur of een van de andere adviseurs binnen TCS. Met al je vragen over de inhoud van de opleiding en wat je daarmee aanmoet kun je bij je tutor terecht.”

‘Tegenstanders zullen er altijd blijven’

Alle veranderingen ten spijt, aan de beeldvorming over de tutoren is de laatste tien jaar weinig veranderd. De eerste Alalos berichtte krap tien jaar geleden over het pas ingevoerde tutoraat (toen nog facultatief) door twee studenten te interviewen. De voorstander was erg blij met de begeleiding, de tegenstander vond het maar onzin en zocht alles liever zelf uit, met hulp van de studieadviseur. Marijn Smeets reageert laconiek: “Dat is nog steeds zo en dat zal ook wel zo blijven.”

Tutor of geen tutor, de begeleiding is vooral bedoeld voor eerstejaars, die met het BSA te maken hebben. Daarna moet het initiatief van studenten zelf komen. Tja, TCS blijft nu eenmaal een eindeloos proces van dingen uitzoeken en keuzes maken.

Door Tessa Bijvank, Bente Meindertsma, Ilona Tonnaer en Halde van Rijn

Dit artikel is afkomsting uit Alalos, het kwartaalblad voor studenten Taal- en Cultuurstudies

Ik vind persoonlijk dat een aantal belangrijke teksten missen. Nu zal ik niet alles wat ik tof vind noemen, zo is Ghost in the Shell best interessant, maar weet ik niet of het direct wat toevoegt aan de kennis van de student wat niet uit Neuromancer van William Gibson (die wel op de lijst staat) gehaald zou kunnen worden. Nee, laat ik het maar even kort houden:

Deus Ex.
Niet alleen is dit, naast de eerdergenoemde Neuromancer, een van de meest pure Cyberpunk teksten, het is ook een bijna perfect voorbeeld van games als de interactieve film. Voor elk obstakel zijn er zo veel verschillende keuzes dat letterlijk geen enkele spelervaring gelijk is. Desalniettemin bestaat er wel een sterk narratief. De balans van deze twee zaken is iets waar games volgens mij vaak tegenaan botsen, en zodoende zou ik deze graag op de lijst zien.

Heb jij, beste lezer, ook nog wensen voor teksten voor op de lijst?

Vanuit een organisatorisch perspectief zijn er waarschijnlijk een aantal redenen aan te wijzen. Naast ICT-technische moeilijkheden blijkt het ook moeilijk te zijn een adequaat tutorensysteem in te voeren. Vorig jaar namen studenten van de studievereniging de tutortaak voor een gedeelte op zich, maar dit plan is sinds dit jaar alweer verleden tijd. Maar houdt het portfolioplan bij de afwezigheid van tutoren al direct op?

Ik hoop het toch niet!

Het ontbreken van gestructureerde zelfreflectie-, planning- en etalagemogelijkheden is een ramp voor een toch al onsamenhangende studie als CIW. Gebrek aan reflectie leidt tot een onsamenhangende studieloopbaan, omdat de studie CIW van zichzelf niet bepaald coherent is. Gebrek aan structurele planning leidt tot verkeerde cursuskeuzes, met veel uitval tot gevolg. En gebrek aan etalagemogelijkheden, waaronder het publiceren van papers en andere creaties, versterkt niet bepaald de trots op eigen werk die elders in deze publieke sfeer al werd bediscussieerd.

Groot struikelblok is dat CIW als kleine studie enorm afhankelijk lijkt te zijn van universiteitsbreed beleid. Een instituut als het IVLOS zet de grote lijnen uit, waaraan faculteiten vervolgens relatief weinig kunnen veranderen. Gevolg is dat alle portfoliosystemen er op een enigszins vergelijkbare manier uitzien. Een ontzettend verouderde manier, welteverstaan!

Beelden zeggen hier meer dan woorden, dus ik heb maar even wat screenshots van UU-portfolio’s verzameld. Of ze nu in word-documenten, non-dynamische webdocumenten of via onoverzichtelijke databasesystemen gecreëerd worden: hiermee kun je anno 2008 niet meer bij CIW-studenten aankomen!

Zo kan het ook

Conclusie: áls het Universiteitsbeleid ooit een werkend portfolio oplevert dat begeleid wordt door tutoren, dan is de kans groot dat dit niet aan moderne maatstaven voldoet. Wat dat betreft ben ik pessimistisch over grootschalige veranderingen die van bovenaf doorgevoerd worden. Het concept ePortfolio blijft echter een enorme kans voor het moderne onderwijs. Ik ben dan ook blij om te zien dat sommige studenten, én docenten, het heft in eigen handen nemen. Ze creëren hun eigen digitale portfolio! En in alle gevallen vele malen mooier en moderner dan het portfoliosysteem van de Universiteit ooit zal worden.

Een tutor die het proces begeleidt ontbreekt echter nog, maar misschien kunnen we dit ook bottom-up organiseren. Ik zat zelf te denken aan een platform waar naar alle individuele ePortfolio’s verwezen wordt, met een decentraal gestuurd portfolionetwerk tot gevolg. Een LinkedIn voor studenten als het ware. Misschien krijgen onderstaande topportfolio’s daarmee de eer die ze stuk voor stuk toekomt!